Lenora De Barros

Χώρος: 
ΠΕΡΙΠΤΕΡΟ 6

Μαχαιριά

Στα πρώτα της βήματα, η video art συνδύαζε τη θεματική της αναπαράστασης του ίδιου του καλλιτέχνη με σκηνές που παρουσίαζαν διαφορετικές μορφές βίας. Παραδείγματα σύντομων βίντεο με πρωταγωνιστή τον ίδιο τον καλλιτέχνη είναι το Bouncing in the Corner, No 1 (1968) του Bruce Nauman, όπου ο καλλιτέχνης ρίχνεται ξανά και ξανά στη γωνία ενός τοίχου, το Semiotics of the Kitchen (1975), που παρουσιάζει τη δυναμική αντίδραση της Martha Rossler, αλλά και το έργο του Bas Jan Ader, στο οποίο ο καλλιτέχνης αντικρίζει ένα άσαρκο σώμα και αποφαίνεται ότι το έργο είναι αποτυχημένο. Στο Estudο para Facada (2012) η εικόνα είναι εξίσου δυνατή, όμως η χρονική εξέλιξη του έργου ακυρώνει άμεσα αυτό το επίπεδο βίας, αντικαθιστώντας το με έναν λυρισμό, που δίνει στο έργο χαρακτήρα διαμαρτυρίας για τη θεαματικοποίηση της εικόνας, παρά ανάλυσης των εννοιών της αυτοθυσίας και της μονοτονίας. Η Lenora διερευνά τις επιρροές των διαφόρων μέσων (της τηλεόρασης, του κινηματογράφου, της φωτογραφίας), τα οποία εισβάλλουν στον νου και διαμορφώνουν τις απόψεις, την καθημερινή ζωή και τη συμπεριφορά των ανθρώπων, βασιζόμενα σε μεθόδους και στρατηγικές αποχαύνωσης και αποπλάνησης. Σε καμία περίπτωση, όμως, δεν έχει το έργο της κατηχητικό ή καταγγελτικό χαρακτήρα. Αυτό που αμφισβητείται είναι η ίδια η υπόσταση της εικόνας, καθώς ένα νέο στοιχείο έρχεται να τη διαρρήξει, εξυμνώντας και κατατρύχοντας συνάμα. Το στοιχείο του κατατρεγμού εντοπίζεται στην αναπαράσταση του θανάτου, στον αινιγματικό χαρακτήρα του έργου και στην ακυρωμένη κραυγή του χαρακτήρα/καλλιτέχνη. Επιπλέον, και παρά τον ήχο που κάνει το μαχαίρι καθώς σχίζει την εικόνα, το έργο της Lenora πραγματεύεται μοτίβα σιωπής και δράματος. Τα στοιχεία αυτά ενισχύονται από την επιλογή της να γυρίσει το βίντεο σε ασπρόμαυρο φιλμ αλλά και από τον ίδιο τον χώρο όπου προβάλλεται το έργο. Ο χώρος είναι εντελώς σκοτεινός και το μοναδικό φως είναι αυτό που εκπέμπει η οθόνη προβολής, με αποτέλεσμα να χάνουν οι θεατές προσωρινά την ισορροπία τους.

Πρόσθετη έμφαση στο στοιχείο της σιωπής δίνουν αφενός το γεγονός ότι το στόμα δεν βγάζει κανέναν ήχο, αφετέρου η παρουσία μια συνηθισμένης, απλής κλίμακας, η οποία προκαλεί στον θεατή ένα συναίσθημα οικειότητας με τον αμφιλεγόμενο, κυρίαρχο χαρακτήρα της παρουσίας και της μοναξιάς. Οι διχοτομίες που παρουσιάζονται (σιωπή/ήχος∙ευαισθησία/βία∙κινούμενη εικόνα/φωτογραφία) διαθέτουν ειρμό και συνέπεια. Και τελικά αυτό που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως αμφιλεγόμενο, αποτελεί μία από τις πιο μεγάλες αρετές της δουλειάς της: η πρωτότυπη διάσταση της οπτικής ποίησης.

Felipe Scovino

Βιογραφικό: 

γεν. 1953, Σάο Πάολο, Βραζιλία

Zει και εργάζεται στο Σάο Πάολο. Πτυχιούχος του τμήματος Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο, ξεκίνησε την καλλιτεχνική της καριέρα τη δεκαετία του 1970. Τα πρώτα της έργα εντάσσονται στο πεδίο της «εικαστικής ποίησης», τάσης που αναπτύχθηκε στη Βραζιλία εκπορευόμενη από το συγκεκριμένο ποιητικό ρεύμα της δεκαετίας του 1950. Οι λέξεις και οι εικόνες υπήρξαν τα πρωτογενή υλικά της. To 1983 εκδόθηκε το βιβλίο της, με τίτλο Onde Se Vê, μια συλλογή σχετικά ασυνήθιστων «ποιημάτων». Το βιβλίο αυτό ουσιαστικά ανήγγειλε την είσοδο της Lenora de Barros στο πεδίο των εικαστικών. Από τότε η καλλιτέχνης έχει χαράξει τη δική της πορεία με κύριο χαρακτηριστικό τη χρήση ποικίλων γλωσσών όπως αυτές του βίντεο, της γραφιστικής, της περφόρμανς, της φωτογραφίας, των ηχητικών εγκαταστάσεων και των κατασκευών. Από τις πρόσφατες εκθέσεις και δράσεις της ξεχωρίζουν οι: Circuitos Cruzados, O Centre Pompidou Encontra o MAM, Museu de Arte Moderna [MAM], Σάο Πάολο (2013) • Para (saber) escutar, Casa Daros Latinoamerica, Ρίο ντε Τζανέιρο (2013) • FOOD - Reflections on Mother Earth, Agriculture and Feeding by Artists and Filmmakers, Musée Ariana, Γενεύη (2012) • 11η Μπιενάλε της Λυών (2011).

Έργα: 
 CALABOCA / SHUTUP, 2006 ΒΙΝΤΕΟ 52’
 CALABOCA / SHUTUP, 2006 ΒΙΝΤΕΟ 52’
NO PAÍS DA LÍNGUA GRANDE, DAI CARNE A QUEM QUER CARNE /  IN THE COUNTRY OF THE BIG TONGUE, GIVE MEAT TO THOSE WHO WANT MEAT, 2006 ΒΙΝΤΕΟ 33’’
NO PAÍS DA LÍNGUA GRANDE, DAI CARNE A QUEM QUER CARNE /  IN THE COUNTRY OF THE BIG TONGUE, GIVE MEAT TO THOSE WHO WANT MEAT, 2006 ΒΙΝΤΕΟ 33’’
ESTUDO PARA FACADAS / STUDY FOR STABS, 2012 ΒΙΝΤΕΟ 1’ 32’’
ESTUDO PARA FACADAS / STUDY FOR STABS, 2012 ΒΙΝΤΕΟ 1’ 32’’