Βάσω Κατράκη: Σε Λευκό και Μαύρο
Το Τελλόγλειο ‘Ίδρυμα Τεχνών στο πλαίσιο της 4ης Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης οργανώνει την έκθεση Βάσω Κατράκη: Σε Λευκό και Μαύρο. Η Βάσω Κατράκη υπήρξε η σημαντικότερη ελληνίδα χαράκτρια και με το έργο της εικονογράφησε την αγωνία και την πορεία του ελληνικού λαού στη δύσκολη μεταπολεμική περίοδο. Με τις κοινωνικά και πολιτικά φορτισμένες δημιουργίες της μετέδωσε το πανανθρώπινο μήνυμα του ουμανισμού αναμορφώνοντας ουσιαστικά την τέχνη της χαρακτικής με την οποία ασχολήθηκε σχεδόν αποκλειστικά. Βραβευμένη στο εξωτερικό με σημαντικές διακρίσεις, ανάμεσά τους σίγουρα ξεχωρίζει η βράβευσή της σε μια άλλη σημαντική Μπιενάλε, αυτή της Βενετίας το 1966 με Επίτροπο τον Τώνη Σπητέρη, που αποτέλεσε άξονα αναφοράς για τους Έλληνες χαράκτες. Η παρουσίαση σημαντικών στιγμών της πορείας της μέσα από έργα χαρακτικής, μήτρες, τα περίφημα βότσαλα από τη Γυάρο, τα λιγότερο γνωστά ζωγραφικά της έργα, ακουαρέλες ή ακόμα και προτάσεις της για κουστούμια θεατρικών παραστάσεων, καθώς επίσης και με υλικό από το αρχείο Σπητέρη, δίνει τη δυνατότητα στους επισκέπτες να γνωρίσουν την εμβληματική καλλιτεχνική πορεία μιας χαράκτριας που κατάφερε με μοναδικό τρόπο να συνδέσει το ατομικό με το συλλογικό.
Η έκθεση αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη παρουσίαση του έργου της χαράκτριας, καθώς περιλαμβάνει 150 δημιουργίες της. Αυτό που τη διατρέχει είναι η αναφορά τόσο στο ζήτημα της πολιτικής φόρτισης του έργου της Κατράκη, ενταγμένη στην Αριστερά αλλά χωρίς ποτέ να υποταχθεί στις καλλιτεχνικές επιταγές του κόμματος, όσο και της ανάδειξης από μέρους της του ζητήματος της εργασίας και της λαϊκής τέχνης. Η μοναδική χρήση της πέτρας ως υλικού για την χαρακτική της, αντί της συνηθισμένης ξυλογραφίας ή χαλκογραφίας, την οδήγησαν στο να αξιοποιήσει υλικά και εργαλεία που χρησιμοποιούσαν οι λαϊκοί τεχνίτες. Ένα από τα αγαπημένα της θέματα εξάλλου είναι η αποτύπωση όψεων της λιμνοθάλασσας του Αιτωλικού, της γενέτειράς της, όχι μόνο ως ενός ειδυλλιακού τοπίου, αλλά και ως τόπου εργασίας. Συνδέεται με αυτόν τον τρόπο με τις σύγχρονες περιβαλλοντικές ανησυχίες για τη χρήση των υδάτων της Μεσογείου που απασχολεί και τους σύγχρονους καλλιτέχνες αλλά και τις τοπικές κοινωνίες.
Το έργο της Βάσως Κατράκη είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα, καθώς αποτέλεσε πραγματική Κιβωτό που διέσωσε στιγμές και εικόνες της ελληνικής ιστορίας του 20ού αιώνα. Πέρα ωστόσο από το θέμα, με τις μορφικές της επιλογές, οι σκληρές αντιπαραθέσεις ανάμεσα στο λευκό και το μαύρο, φέρνουν στο νου τον αγαπημένο της στίχο από τον Ελύτη «το λευκό αναζήτησα ως την ύστατη ένταση του μαύρου». Οι κάθετες συνθέσεις, οι επιμήκεις μορφές που παραπέμπουν από τη μια σε κυκλαδικά ειδώλια και από την άλλη σε μορφές του Μοντιλιάνι, εντάσσονται στις ευρύτερες αναζητήσεις των ελλήνων καλλιτεχνών του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, διατηρώντας, ωστόσο, μια ξεχωριστή γραφή.
Η έκθεση πλαισιώνεται από πλούσιο φωτογραφικό και αρχειακό υλικό, που για πρώτη φορά παρουσιάζεται στο κοινό, υποστηρίζοντας ιδιαίτερα τη βράβευσή της στη Μπιενάλε της Βενετίας, την παρουσία της στη Θεσσαλονίκη, καθώς και άλλες πλευρές της προσωπικότητάς της στην ταραγμένη ιστορικά Ελλάδα. Όπως συμβαίνει και με όλες τις εκθέσεις του Τελλογλείου Ιδρύματος, συνοδεύονται από εκπαιδευτικά προγράμματα που απευθύνονται σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης, ξεναγήσεις για ενήλικες και παράλληλες εκδηλώσεις.
 
Παναγιώτης Μπίκας
Χώρος: 
ΤΕΛΛΟΓΛΕΙΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΩΝ Α.Π.Θ.
Info: 
18.09.2013 - 10.01.2014
Αγ. Δημητρίου 159Α, 54636 Θεσσαλονίκη
Δε-Τρ-Πε-Πα 09:00-14:00 /
Τε 09:00-14:00 & 17:00-21:00 / Σα-Κυ 10:00-18:00
Τ: +30 2310 247111, 2310 991610
 
Γενική Ευθύνη: Καθ. Γουλάκη-Βουτυρά Αλεξάνδρα
Επιμέλεια: Μπίκας Παναγιώτης, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης, Τσαγκάλια Χριστίνα, Αρχαιολόγος
Καλλιτεχνική επιμέλεια: Πανίδου Μαριέττα, Master of Fine Arts (MFA), Graphic Design, College of Creative Arts, School of Art and Design, West Virginia University, Η.Π.Α.
Συνεργαζόμενοι Φορείς: Μουσείο Βάσως Κατράκη- Κέντρο Χαρακτικών Τεχνών.
Έργα: 
KATRAKI V., SELF-PORTRAIT OIL ON CANVAS 51 X 39 CM PRIVATE COLLECTION
KATRAKI V., STAFNOKARI COLOR WOODCUT 24 X 40 CM. CENTER OF ENGRAVING ARTS-VASSO KATRAKI MUSEUM
KATRAKI V., PEBBLES FROM GIOURA SPITERIS’ ARCHIVE, TELOGLION FOUNDATION OF ART, A.U.TH.
KATRAKI V., ICARUS II ENGRAVED STONE 103 X 103 CM. CENTER OF ENGRAVING ARTS-VASSO KATRAKI MUSEUM
KATRAKI V., THE DUTY OF ANTIGONE ENGRAVED STONE 103 X 103 CM. CENTER OF ENGRAVING ARTS-VASSO KATRAKI MUSEUM