Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο. Ένας ακρίτας άγιος ταξιδεύει
Το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού σε συνεργασία με την Ιερά Μητρόπολη και τον Δήμο Μόρφου της Κύπρου διοργανώνει την περιοδική έκθεση Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο. Ένας ακρίτας άγιος ταξιδεύει συμμετέχοντας στις εκδηλώσεις της 4ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο δράσης των πέντε μεγάλων μουσείων της πόλης, γνωστής ως «Κίνηση 5Μ».
Η έκθεση για πρώτη φορά διερευνά και παρουσιάζει την ευρεία διάδοση της λατρείας του αγίου Μάμαντος από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, η οποία παραμένει ζωντανή σε διαφορετικούς λαούς μέχρι τους νεότερους χρόνους, ως ένα δίκτυο επικοινωνίας, θρησκευτικών και πολιτιστικών επαφών στον ευρύτερο χώρο της Μεσογείου. Παράλληλα, έρχεται να αναδείξει τη σχέση του αγίου με τον πολιούχο άγιο της Θεσσαλονίκης, Δημήτριο, και τις συνακόλουθες πολιτιστικές επαφές Ελλάδας – Κύπρου, καθώς οι δύο άγιοι λατρεύονται και συναπεικονίζονται ως ιαματικοί και μυροβλύτες.
Η έκθεση διαρθρώνεται σε επτά ενότητες και έντεκα υποενότητες. Στην πρώτη ενότητα δίδονται η ταυτότητα του αγίου μέσα από τον καθιερωμένο βίο του Συμεών Μεταφραστή (10ος αι.) και στοιχεία της προσωπικότητας του νεαρού παιδομάρτυρα, η οποία συγκροτήθηκε στο πέρασμα των αιώνων από διάφορες παραδόσεις και εμπλουτίστηκε με νέα χαρακτηριστικά στους τόπους διάδοσης της λατρείας του. Στη δεύτερη ενότητα, μέσα από τρεις υποενότητες, παρουσιάζονται στοιχεία για την «προϊστορία» του αγίου Μάμαντος, τη σχέση του με την πανάρχαια παράδοση της Μητέρας των θεών και την άρρενα μορφή της θεάς Μα, τους συμβολισμούς των ζώων στις απεικονίσεις του αγίου στη βυζαντινή
τέχνη με έμφαση στο ελάφι και το λιοντάρι, και των αντικειμένων που κρατά, όπως η ράβδος. Στην τρίτη ενότητα παρουσιάζονται τα κύρια χαρακτηριστικά της τιμής του αγίου στην Ανατολή με έμφαση στην Καισάρεια και στην Κωνσταντινούπολη, ενώ στην αμέσως επόμενη μέσα από δύο υποενότητες παρουσιάζονται η τιμή του αγίου Μάμαντος στην Κύπρο και το μεγάλο προσκύνημα της Μόρφου αντίστοιχα. Στην πέμπτη ενότητα, η οποία αποτελεί συνδετικό κρίκο ανάμεσα στην προηγούμενη (Κύπρος) και την επόμενη (Ελλάδα) προβάλλεται και σχολιάζεται εικαστικά η σχέση των δύο μυροβλυτών και θαυματουργών αγίων Δημητρίου και Μάμαντος, η συλλατρεία και συναπεικόνισή τους στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Στην έκτη ενότητα παρουσιάζεται η διάδοση της τιμής του αγίου στον ελλαδικό χώρο, μέσα από τη συστηματική καταγραφή τοπωνυμίων, οικισμών, ναών, απεικονίσεών του κυρίως σε τοιχογραφίες και φορητές εικόνες. Η έκθεση κλείνει ανιχνεύοντας την παράλληλη διάδοση της τιμής του στη δυτική Μεσόγειο. Με κέντρο τον καθεδρικό ναό στην πόλη Langres στη Γαλλία, όπου φυλάσσεται τμήμα της κάρας του αγίου, λάφυρο των Σταυροφόρων μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204, αναπτύσσεται ένα δίκτυο τόπων και ναών αφιερωμένων στον άγιο στην Ιταλία, τη Γαλλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία.
Τα εκθέματα, τα οποία συναποτελούν ένα επιβλητικό και πολύμορφο σύνολο από τους πρώτους χριστιανικούς (6ο αι.) έως τους όψιμους μεταβυζαντινούς χρόνους (19ο αι.), μοιράζονται ποσοστιαία ως προς την προέλευσή τους από Ελλάδα και Κύπρο. Ορισμένα από αυτά παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο επιστημονικό και ευρύ κοινό. Προέρχονται από τις συλλογές του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού, δημόσια μουσεία και ιδιωτικές συλλογές, εφορείες αρχαιοτήτων της Ελλάδας, μουσεία και ναούς της Κύπρου.
 
Αγαθονίκη Τσιλιπάκου - Νίκος Μπονόβας
Χώρος: 
ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
Info: 
19.10.2013 - 19.01.2014
Λεωφ. Στρατού 2
Δευ-Κυ 08:00-15:00
Τ: +30 2313 306400
 
Επιμέλεια: Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας

 

 

 

Έργα: 
ICON OF ST. MAMAS, 13TH CENTURY. CYPRUS, PELENDRI. PANAGIA KATHOLIKI CHURCH.
ICON OF ST. MAMAS AND ST. DEMETRIUS, 19TH CENTURY. CYPRUS, AGHIA BARBARA, AGHIA BARBARA CHURCH.
CALICE WITH ST. MAMAS, 1501.  CYPRUS, BYZANTINE MUSEUM AND ART GALLERY OF THE ARCHBISHOP MAKARIOS III FOUNDATION.